2026-2027 · İstatistiksel Araştırma Süreci + Geometrik Şekiller
11. Sınıf Matematik 1. Dönem 1. Yazılı Konuları
11. sınıfta en büyük sürpriz burada: Maarif Modeli'yle yıl trigonometriyle değil, İstatistiksel Araştırma Süreci ve Dörtgenler ile başlıyor. Trigonometri, üstel–logaritma ve fonksiyonlar bu yıl var ama daha sonraki temalarda — ilk yazılıya girmez. Yanlış konuya çalışmamak için bunu bilmek kritik.
Sınav ne zaman?
11. sınıf matematik 1. yazılısı okul düzeyinde ortak sınavdır; tarihini okul kasımın ilk yarısında belirler ve önceden duyurur. 11. sınıfın bu yıl ülke geneli ortak matematik sınavı yoktur; tüm matematik yazılıları okul düzeyindedir.
Sınavı kaçırırsan mazeret sınavları genelde kasımın son haftasında yapılır; kesin tarihi yine okulun duyurur.
1. yazılı konu kapsamı
Aşağıdaki başlıklar bu yazılının çekirdeğini oluşturur. Kesin kapsam okulunuzun yıllık planına göre biraz değişebilir.
- İki nicel değişken ve serpme diyagramıYakındaİki nicel değişken arasındaki ilişkiyi serpme diyagramıyla gösterme ve okuma — Maarif'in 11. sınıfa yeni getirdiği başlık.
- Korelasyon katsayısıYakındaİlişkinin yönü ve gücü; korelasyonun nedensellik anlamına gelmediğini ayırt etme.
- Dörtgenler ve ÇokgenlerÖzel dörtgenler (paralelkenar, eşkenar dörtgen, yamuk, deltoid, kare, dikdörtgen), hiyerarşileri; kenar, açı, köşegen ve alan.
- Veri ve İstatistikVeri okuma, merkezî eğilim ve yayılım ölçüleri — istatistik temasının zeminini tazelemek için.
Yeni konular — kısa anlatım
Bu başlıklar Maarif Modeli'yle yeni geldi ve ayrıntılı konu anlatımları hazırlanıyor. Yazılıya kadar işini görecek kısa anlatımı aşağıda bulabilirsin.
Serpme diyagramı nasıl okunur?
Serpme diyagramı (saçılım grafiği), iki nicel değişkeni bir koordinat düzleminde nokta nokta gösterir: her veri çifti bir nokta olur. Grafiğe bakarken iki şeyi ayrı ayrı oku. Yön: noktalar soldan sağa yükseliyorsa ilişki pozitiftir (biri artarken diğeri de artar), alçalıyorsa negatiftir. Güç: noktalar hayalî bir doğruya ne kadar yakın toplanmışsa ilişki o kadar güçlü, ne kadar dağınıksa o kadar zayıftır; her yöne bir bulut gibi saçılmışsa ilişki yok demektir. Sınavdaki tipik soru sana bir serpme diyagramı verip 'bu ilişki pozitif mi negatif mi, güçlü mü zayıf mı' diye sorar — hesap değil, okuma ister.
Korelasyon katsayısı (r) ne anlatır?
Korelasyon katsayısı r, serpme diyagramındaki ilişkiyi tek bir sayıya indirir ve her zaman −1 ile +1 arasındadır. İşareti yönü verir: r pozitifse ilişki artan, negatifse azalandır. Mutlak değeri gücü verir: r, +1 veya −1'e yaklaştıkça ilişki güçlenir; 0'a yaklaştıkça zayıflar, 0 ise doğrusal ilişki yok demektir. Örneğin r = −0,9 güçlü ve negatif, r = 0,2 ise zayıf ve pozitif bir ilişkidir. En kritik nokta: güçlü bir korelasyon bile nedensellik kanıtlamaz. Dondurma satışı ile boğulma vakaları birlikte artar; sebep biri değil, ikisini birden etkileyen sıcak havadır. Sınav tam da bu ayrımı ölçmeyi sever.
Sınavda nasıl sorulur?
- İstatistik soruları hesap kadar yorum ister: bir serpme diyagramı verilir, ilişkinin yönünü (pozitif/negatif) ve gücünü (zayıf/güçlü) okuman beklenir.
- Korelasyonun en sevilen çeldiricisi mantık sorusudur: 'iki değişken birlikte artıyorsa biri diğerinin sebebidir' önermesinin neden yanlış olduğunu göstertir.
- Dörtgen soruları özel dörtgen hiyerarşisi üstüne kurulur: bir karenin aynı anda hangi dörtgenlerin özelliklerini taşıdığını bilmek doğru/yanlış tablosunu çözer.
Sık yapılan hatalar ve tuzaklar
- Korelasyon = nedensellik sanmak. Güçlü bir ilişki bile bir değişkenin diğerine sebep olduğunu kanıtlamaz; sınavın tam da yakaladığı hata budur.
- Dörtgen hiyerarşisini atlamak. Kare hem eşkenar dörtgen hem dikdörtgendir; 'her eşkenar dörtgen karedir' gibi tersine önermeler tuzaktır.
- Serpme diyagramında gücü yönle karıştırmak. Yön (artan/azalan) ile güç (noktaların çizgiye yakınlığı) ayrı şeylerdir; ikisini birlikte ama ayrı ayrı oku.
- Trigonometriye çalışıp ilk yazılıya girmemek. Eski programda 11. sınıf trigonometriyle başlardı; Maarif'te trigonometri 1. yazılı kapsamında değildir.
İki haftalık çalışma planı
- 1. haftaİstatistiksel araştırma sürecini çalış: serpme diyagramı okuma, korelasyonun yön ve gücü, nedensellik ayrımı.
- 2. haftaDörtgenlere geç; özel dörtgenlerin hiyerarşisini tek bir şemaya çıkar ve her dörtgenden soru çöz.
- Son 3 günYorum ağırlıklı karışık sorular çöz; her istatistik sorusunda 'yön mü güç mü soruluyor' diye kendine sor.
Pratik için her konunun kendi sayfasındaki çözümlü soru bankasını kullan — yukarıdaki kapsam başlıklarına tıklayarak ulaşabilirsin.
Sıkça sorulan sorular
11. sınıf matematik 1. yazılı hangi konulardan?
Maarif Modeli'nde 11. sınıf yılı İstatistiksel Araştırma Süreci ve Geometrik Şekiller (dörtgenler, çokgenler) ile başlar; ilk yazılı bu iki temadan sorumludur. Trigonometri ve üstel–logaritma bu yılın sonraki temalarıdır, ilk yazılıya girmez.
Trigonometri 1. yazılıda çıkmıyor mu?
Hayır. Eski programda 11. sınıf trigonometriyle başlardı, ama yeni Maarif Modeli'nde trigonometri daha sonraki 'Nicelikler ve Değişimler' temasındadır; ilk yazılı İstatistik ve Dörtgenler üzerinedir.
Korelasyon konusunun anlatımı sitede var mı?
Serpme diyagramı ve korelasyon, Maarif'in 11. sınıfa yeni getirdiği başlıklar. İkisinin de kısa anlatımını bu sayfadaki 'Yeni konular — kısa anlatım' bölümünde bulabilirsin; ayrıntılı konu anlatımları da hazırlanıyor.
Sınav test mi, klasik mi olacak?
Çoğu okul yazılısı açık uçlu (klasik) ve çözüm adımlarının puanlandığı sorulardan oluşur; bazı okullar karma yapar. Özellikle istatistik yorumunda ve dörtgen ispatlarında her adımı yazmayı alışkanlık hâline getir.